IFIMES: Arktik u centru svetske geopolitike, SAD žele da očuvaju dominaciju

LJUBLJANA - Region Arktika postaje sve važniji u globalnoj politici i ekonomiji, a Sjedinjene Američke Države nastoje da očuvaju svoje interese kroz vojnu prisutnost, tehnologiju i partnerstva sa državama koje povezuju Arktik sa Evropom i Azijom, navodi se u danas objavljenoj analizi Međunarodnog instituta za bliskoistočne i balkanske studije (IFIMES).

Oblast Arktika, koja obuhvata Arktički okean i teritorije Rusije, Kanade, Norveške, Sjedinjenih Američkih Država (Aljasku) i Danske (Grenland), obiluje ogromnim rezervama nafte, prirodnog gasa i mineralnih resura koje su do nedavno bile teško dostupne za intenzivnu eksploataciju zbog ekstremnih vremenskih uslova.

Klimatske promene i topljenje leda, međutim, otvaraju nove pomorske rute koje skraćuju transport između Evrope, Azije i Severne Amerike, čime se menja dosadašnji balans moći i interesa, konstatuje se u analizi.

Glavni akteri u regiji i dalje su Rusija, SAD, Kanada, Norveška i Danska, ali se sve više uključuju i Kina i druge zemlje.

Rusija drži više od polovine arktičke teritorije i intenzivno ulaže u vojnu i civilnu infrastrukturu, ledolomce i eksploataciju resursa, dok Kina koristi inicijativu "Polarni put svile" kako bi da obezbedila pristup resursima i novim trgovačkim rutama.

Sjedinjene Američke Države i njihovi saveznici mogu da profitiraju od otvaranja novih puteva preko Arktika i time smanje zavisnost od tradicionalnih pomorskih pravaca kao što su Suecki i Panamski kanal.

U tom kontekstu, Belorusija je postala ključna kao tranzitni centar između Rusije i Evropske unije. Njena železnička i putna mreža omogućava efikasan protok resursa i robe sa Arktika ka evropskim tržištima, što povećava geopolitičku i ekonomsku važnost te zemlje i smanjuje zavisnost od pomorskih ruta pod kontrolom Rusije i Kine.

Saradnja između SAD i Belorusije dobija poseban značaj nakon telefonskog razgovora dvojice predsednika, Donalda Trumpa i Aleksandra Lukašenka, od 15. avgusta, tokom koga je potvrđena strateška uloga Belorusije u američkim planovima za transportne i energetske koridore.

Američka politika pod Trampom jasno je usmerena na očuvanje dominacije u regionu kroz vojne, ekonomske i diplomatske inicijative, dok akteri poput Belorusije i Evropske unije imaju priliku da učestvuju u razvoju sigurnih i efikasnih transportnih koridora.

Razumevanje ovih dinamika važno je za predviđanje budućih globalnih trendova u oblasti geopolitike, energetike i ekonomije, zaključuje IFIMES.