Mićin i Starović: Očuvanje jevrejskog nasleđa naša je zajednička dužnost

NOVI SAD  - U Novom sadu danas se održava Nacionalni seminar o zaštiti jevrejskih grobalja, a gradonačelnik Novog Sada Žarko Mićin izjavio je da očuvanje jevrejskog nasleđa predstavlja dužnost prema precima, njihovim potomcima i zajedničkoj istoriji, dok je ministar za evropske integracije u tehničkom mandatu Nemanja Starović istakao da je očuvanje jevrejskog nasleđa neodvojivo od očuvanja ukupnog kulturnog i istorijskog nasleđa Srbije.

Mićin je, na skupu održanom u Istorijskom arhivu Grada Novog Sada, naglasio da je jevrejska zajednica kroz istoriju zauzimala posebno mesto u razvoju Novog Sada i da njeno nasleđe predstavlja neodvojivi deo identiteta grada i njegovog duha zajedništva.

Podsetio je da prisustvo Jevreja na prostoru današnjeg Novog Sada datira još od početka 18. veka, kao i da su pripadnici jevrejske zajednice dali značajan doprinos razvoju trgovine, zanatstva, medicine, prava, umetnosti i drugih oblasti društvenog života.

Govoreći o tragičnim događajima iz prošlosti, Mićin je podsetio na Novosadsku raciju u januaru 1942. godine, kada su Srbi i Jevreji bili žrtve masovnih ubistava, kao i na deportaciju novosadskih Jevreja u nacističke logore smrti u aprilu 1944. godine.

Istakao je da sećanje na njihove sudbine mora ostati trajno prisutno u svesti grada i da je obaveza sadašnjih generacija da istinu o stradanju prenose mladima.

Mićin je naveo da Grad Novi Sad posebnu pažnju posvećuje očuvanju jevrejskog kulturnog nasleđa, među kojim posebno mesto zauzima Novosadska sinagoga, jedno od najprepoznatljivijih arhitektonskih obeležja grada.

Prema njegovim rečima, Gradska uprava za kulturu i stručnjaci nadležnih ustanova kontinuirano rade na očuvanju tog objekta, dok Grad, u saradnji sa Jevrejskom opštinom Novi Sad i kulturnim ustanovama, učestvuje u realizaciji programa posvećenih jevrejskoj tradiciji i kulturi.

Posebno je ukazao na značaj zaštite i održavanja jevrejskih grobalja na teritoriji Novog Sada, uključujući groblja u Begeču i Kaću.

Naglasio je da ta groblja ne predstavljaju samo mesta sahranjivanja, već i dragocena istorijska svedočanstva o životu i sudbinama jevrejskih porodica koje su vekovima živele na ovim prostorima.

"Njihovo očuvanje predstavlja našu dužnost prema precima, njihovim potomcima i zajedničkoj istoriji", poručio je Mićin.

Govoreći o negovanju kulture sećanja, podsetio je i na program "Ledena tišina", koji zajednički realizuju kulturne i arhivske ustanove i Jevrejska opština, sa ciljem očuvanja sećanja na žrtve Novosadske racije i prenošenja znanja o njihovom stradanju novim generacijama.

Mićin je istakao i da je osnivanjem Gradskog saveta za prevenciju antisemitizma Novi Sad potvrdio svoju odlučnost da se suprotstavi svakom obliku mržnje i diskriminacije.

"Na svaki antisemitski ispad u javnom prostoru reagujemo odmah i bez odlaganja. Grafiti koji šire mržnju se uklanjaju, a neophodno je dosledno štititi dostojanstvo i sigurnost svih građana. I kao gradonačelnik i kao čovek, želim da Novi Sad bude grad u kojem se svako oseća prihvaćeno, sigurno i uvaženo, bez obzira na veru, poreklo ili uverenja", poručio je Mićin.

Dodao je da dugogodišnja saradnja Grada i Jevrejske opštine Novi Sad potvrđuje opredeljenost lokalne samouprave da podršku jevrejskoj zajednici iskazuje ne samo rečima već i konkretnim delima.

"Čuvajući jevrejsko nasleđe i uspomenu na naše stradale sugrađane, čuvamo istorijsko pamćenje i dušu Novog Sada", zaključio je Mićin.

Ministar za evropske integracije u tehničkom mandatu Nemanja Starović istakao je da Srbiju i Izrael povezuje dugogodišnje prijateljstvo zasnovano na zajedničkom razumevanju istorijskih stradanja, značaja slobode i očuvanja ljudskog dostojanstva.

Starović je naglasio da je jevrejska zajednica ostavila dubok trag u istoriji Srbije i da su njeni pripadnici dali značajan doprinos razvoju gradova, privrede, nauke i kulture, zbog čega je očuvanje jevrejskog nasleđa neodvojivo od očuvanja ukupnog kulturnog i istorijskog nasleđa Srbije.

Prema njegovim rečima, sećanje na žrtve Holokausta predstavlja trajnu moralnu obavezu društva, a Srbija je konkretnim zakonskim rešenjima pokazala opredeljenost da podrži jevrejsku zajednicu i očuva uspomenu na stradale.

Podsetio je da je 2016. godine usvojen Zakon o otklanjanju posledica oduzimanja imovine žrtvama Holokausta koje nemaju živih zakonskih naslednika, kojim je omogućeno vraćanje oduzete imovine jevrejskim opštinama i obezbeđena dugoročna finansijska podrška jevrejskoj zajednici u Srbiji.

Starović je naveo da zakon predviđa izdvajanje 950.000 evra godišnje za Savez jevrejskih opština Srbije tokom 25 godina, što predstavlja značajnu podršku očuvanju tradicije, obrazovanju mladih, istraživanju Holokausta i pomoći preživelim žrtvama.

Istakao je da istorijska bliskost srpskog i jevrejskog naroda predstavlja čvrst temelj za dalje unapređenje odnosa Srbije i Izraela, posebno kroz saradnju u oblasti informacionih tehnologija, veštačke inteligencije, inovacija, odbrambene industrije, trgovine, investicija i turizma.

Govoreći o značaju seminara, Starović je posebno pohvalio rad inicijative za očuvanje evropskih jevrejskih grobalja, koja u saradnji sa jevrejskim opštinama i lokalnim zajednicama radi na zaštiti dragocenih tragova jevrejskog života u Srbiji.

Naglasio je da pronalaženje, dokumentovanje i uređivanje jevrejskih grobalja vraća dostojanstvo mestima počivanja i čuva od zaborava imena i sudbine ljudi koji su svojim životima i radom doprinosili razvoju gradova i sela širom Srbije.

Starović je zahvalio svima koji učestvuju u tim aktivnostima, ističući da svaki sačuvani nadgrobni spomenik predstavlja svedočanstvo o jednom životu, porodici i zajednici čije je nasleđe utkano u istoriju Srbije.

Direktor Istorijskog arhiva Grada Novog Sada Srđan Graovac istakao je da je saradnja te ustanove sa Jevrejskom opštinom Novi Sad dugogodišnja i plodonosna i izrazio uverenje da će Nacionalni seminar o zaštiti jevrejskih grobalja dodatno doprineti njenom jačanju.

Graovac je zahvalio organizatorima što su za održavanje seminara izabrali Istorijski arhiv, ocenjujući da su time toj ustanovi ukazali poverenje, ali i pružili priliku da bude još aktivniji učesnik kulturnog života grada.

Naglasio je da uloga Arhiva nije samo čuvanje istorijske građe i sećanja na prošlost, već i aktivno učešće u kreiranju kulturnog života Novog Sada.

Na Nacionalnom seminaru o zaštiti jevrejskih grobalja savetniku gradonačelnika Novog Sada Petru Đurđevu uručena je medalja Jevrejske zajednice.