Crna Gora: Strahote i stradanja u koncentracionim logorima dramska opera u jednom činu

PODGORICA - Skupština Crne Gore večeras će u Velikoj sali Muzičkog centra simboličnim programom obeležiti Dan sećanja na žrtve genocida u sistemu logora Jasenovac, Mauthauzen i Dahau.

U okviru programa obeležavanja nastupiće Aleksandar Sedlar, dirigent i kompozitor, sa izvođenjem kompozicije „Šum šume preko polja“. Nastup će biti izveden u saradnji sa izvođačkim ansamblom sačinjenim od Simfonijskog orkestra, ženskog hora, kao i istaknutih umetnika: Dragana Petrovića, Nebojše Đorđevića, Nenada Okanovića, Ane Petrović, Jovane Čurović i Sare Ristić.

Ono što je interesantno jeste da u većini poznatih slučajeva dramske opere nisu bile svojstvene prilikom ovakvih događaja u Crnoj Gori, međutim ovakav izbor repertoara takođe ima svoju pozadinu. Dramska opera u jednom činu „Šum šume preko polja“ govori o strahotama i stradanjima u koncentracionim logorima tokom Drugog svetskog rata.

Dramska opera u jednom činu „Šum šume preko polja“ kompozitora Aleksandra Sedlara, o strahotama i stradanjima u koncentracionim logorima tokom Drugog svjetskog rata, premijerno je izvedena u Domu vojske Srbije.

Osnovna ideja za nastanak ove opere bili su tragični događaji u koncentracionim logorima za vreme Drugog svetskog rata (1941-1945), čija imena imaju veze sa šumama, koje kao stari svedoci stoje i dalje na istom mjestu, kao podsetnik i opomena za buduće generacije. Tako je Jasenovac – jasenova šuma, Buhenvald – bukova šuma.

Sedlar je osmislio jedinstveni projekat koji se nije nikad do sada ostvario na našim prostorima, posebno jer je više formi ujedinio u jednu celinu. Tako je „Šum šume preko polja“ muzičko scenski komad, dramska priča, dokumentarna ratna drama, podseća pomalo i na radio drame, a opet je muzički doživljaj kao spajanje Hora i orkestra, operskih solistkinja koje su istovremeno i tumači potresnih uloga.

Dramsko operski projekat predstavlja mučne i teške scene koje opisuju sve strahote rata u vidu zvrskih ubijanja i mučenja zatvorenika.

Libreto za scene iz NDH – Nezavisne države Hrvatske napisan je od autentičnih izjava državnika i crkvenih poglavara, svedočanstava preživelih glavešina i mučitelja, kao i mnogih istorijskih dokumenata.

Scenario za scenu „Veštice iz Buhenvalda“ u operi „Šum šume preko polja“ napisan je prema istinitoj biografiji zastrašujuće Ilze Koh. Scena susreta Ilze i njenog sina je bila veoma potresna, jer dete nakon 15 godina u zatvoru vidi svoju majku, monstruma iz koncentracionog logora smrti, prenosi portal podgoričke Borbe.

Buhenvald je bio nacistički koncentracioni logor osnovan na planini Eter blizu Vajmara u Nemačkoj jula 1937. godine, kao jedan od prvih i najvećih na tlu ove zemlje. Između jula 1938. i aprila 1945. godine, kroz logor je prošlo oko 250.000 logoraša. Iako Buhenvald nije bio projektovan kao logor smrti, u njemu je umro veliki broj ljudi usled bolesti zbog loših uslova života i izgladnelosti, a mnogi su stradali od eksperimenata na živim ljudima koje su sprovodili nacisti, ili u nasumičnim likvidacijama – vešanjem i streljanjem. Ukupan broj umrlih se procjenjuje na 56.545.

Američke trupe 83. pešadijske divizije ušle su u logor Buhenvald 11. aprila 1945. i tu su zatekle 21.000 izgladnelih logoraša.

Ilza Koh (Drezden, 1906 – Ajhah, 1967) bila je supruga Karla Ota Koha, komandanta koncentracionog logora Buhenvald.

U istoriji je ostala zapamćena zbog uzimanja suvenira od kože ubijenih zatvorenika sa tetovažama. Utvrđeno je da je njen trpezarijski sto bio ukrašen sa smanjenim ljudskim glavama. Među logorašima bila je poznata pod imenima Veštica iz Buhenvalda zbog svoje sadističke okrutnosti prema njima.

Po završetku Drugog svetskog rata suđeno je Ilzi Koh na sudu za ratne zločine i 1947. godine dobila je kaznu doživotne robije, kasnije promenjenu na četiri godine. Nakon odsluženja dve od četiri godine kazne, bila je ponovo uhapšena i suđeno joj je na nemačkom sudu za ubijanje nemačkih nacionalista, pa je opet osuđena na doživotnu robiju. Obesila se u ženskom nemačkom zatvoru u Ajhahu 1. septembra 1967. godine.