Dogodilo se na današnji dan - 11. oktobar

BEOGRAD - Danas je nedelja, 11. oktobar, 284. dan 2026. Do kraja godine ima 81 dan.

1521 - Papa Lav X dodelio je engleskom kralju Henriju VIII, koji je 12 godina kasnije osporio autoritet rimokatoličke crkve, a 1534. se proglasio poglavarom Anglikanske crkve, nezavisne od Rima, titulu "Branitelja vere" jer je kralj objavio knjigu u kojoj je osudio ideje nemačkog verskog reformatora Martina Lutera.

1531 - Vojska švajcarskih rimokatoličkih kantona porazila je kod Kapela snage grada Ciriha i njegovih protestantskih saveznika, a u bici je poginuo protestanski verski reformator Ulrih Zvingli, jedan od najvećih teologa reformacije.

1579 - Turskog velikog vezira srpskog porekla Mehmed pašu Sokolovića ubio je jedan derviš. Kako se veruje, zahvaljujući Mehmed paši Turska je izvesno vreme vodila tolerantniju politiku prema Srbima. Bilo je dozvoljeno podizanje srpskih hramova, otvaranje srpske štamparije, kao i obnova srpske patrijaršije u Peći 1557. Za prvog patrijarha postavljen je njegov brat (ili brat od strica) Makarije Sokolović. U srpskim zemljama podigao je brojne zadužbine, uključujući znameniti most na Drini u Višegradu.

1806 - Rođen je knez Srbije Aleksandar Karađorđević. Tokom njegove vladavine od 1842. do 1858. donet je Građanski zakonik Srbije (1844.) i reformisano sudstvo. Srbiji su autonomni status 1856. na Pariskom kongresu, garantovale velike sile. Posle svrgavanja kneza Mihaila Obrenovića na presto su ga 1842. doveli takozvani ustavobranitelji. Zbog suprotstavljanja njihovom Savetu i vezivanja za Austriju, jedna struja ustavobranitelja ga je zbacila 1858. na Svetoandrejskoj skupštini i na presto Srbije je vraćen knjaz Miloš Obrenović. U vreme kneza Aleksandra Karađorđevića nastalo je "Načertanije" Ilije Garašanina, svojevrsni program južnoslovenskog okupljanja. Tokom njegove vladavine u Srbiji je započela standardizacija porodičnih prezimena.

1873 - Rođena je srpska slikarka Nadežda Petrović, profesor slikarstva i saosnivač "Kola srpskih sestara". Slikarstvo je studirala u Minhenu i Parizu, a prvu samostalnu izložbu je priredila 1900. Njena dela nose snažan, originalan izraz i izvanredno bogatstvo boja. Sačuvano je oko 200 njenih dela, a pojedine slike kao "Resnik", "Autoportret", "Notr Dam", "Bulonjska šuma" ravne su radovima vrhunskih evropskih majstora tog vremena. Rođena je u porodici u kojoj su dve sestre postale slikarke, jedna muzičar, a najmlađi brat Rastko pisac. Umrla je od tifusa 1915. u valjevskoj bolnici, gde je kao dobrovoljna bolničarka negovala ranjene srpske ratnike.

1896 - Umro je austrijski kompozitor i orguljaš Anton Brukner, kasnoromantičar koji je stvarao pod uticajem Ludviga van Betovena i Riharda Vagnera. Dela: devet simfonija, osam misa, kantate.

1899 - Počeo je trogodišnji Burski rat između južnoafričkih burskih država (Transval i Slobodna država Oranje) i Velike Britanije, koja je od ranije držala Kepland i Natal. Poznat je i kao Drugi burski rat.

1930 - Rođen je srpski istoričar Dimitrije Bogdanović, akademik. Po obrazovanju teolog i pravnik, vodio je Arheografsko odeljenje Narodne biblioteke Srbije i bio profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu. Najviše se bavio istorijom stare srpske književnosti i bio je jedan od najboljih poznavalaca srpskog srednjovekovlja uopšte, kao i ranohrišćanskih spisa. Dela: "Istorija stare srpske književnosti", "Knjiga o Kosovu", koautor monografije "Hilandar", koautor "Istorija srpskog naroda 1-10" SKZ, priređivać i koautor kolekcije "Srbljak" (zbornik stare srpske duhovne muzike - službe Srbima svetiteljima).

1942 - U selu Kriva Reka kod Brusa nemački i bugarski vojnici su u Drugom svetskom ratu zatvorili sve stanovnike u crkvu i digli je u vazduh, usmrtivši 320 civila.

1946 - Zbog krivičnih dela protiv naroda i države Vrhovni sud Hrvatske je posle višemesečne rasprave izrekao presudu ratnim zločincima, Erihu Lisaku na smrt, a rimokatoličkom nadbiskupu Alojziju Stepincu i Ivanu Šaliću na višegodišnji zatvor.

1962 - Papa Jovan XXIII otvorio je Drugi vatikanski sabor, odnosno 21. ekumenski sabor Katoličke Crkve, prvi od 1870. na kojem je započeta dalekosežna reforma u okrilju rimokatolicizma.

1963 - Umro je francuski pisac, slikar i režiser Žan Kokto, član Francuske akademije. Često je menjao stav i stil i oprobao se kao pesnik, romansijer, pisac drama, kritičar, slikar, režiser i filmski scenarista. Dela: romani "Strašna deca", "Tomas varalica", pozorišni komadi "Pisaća mašina", "Strašni roditelji", "Orfej", "Edip", "Antigona", filmovi "Lepotica i zver", "Orfejev testament".

1976 - U Kini je pod optužbom za zaveru uhapšena, kako su je nazvali "četvoročlana banda" odnosno Mao Cedungova udovica Đang Ćing i tri bivša visoka funkcionera.

1977 - U atentatu je ubijen predsednik Severnog Jemena pukovnik Ibrahim al Hamdi.

1980 - Dvojica sovjetskih kosmonauta okončala su do tada najdužu kosmičku misiju, boraveći u brodu "Saljut 6" 185 dana u svemiru.

1988 - Govor pape Jovana Pavla II prekinut je u Evropskom parlamentu u Strazburu pošto je britanski poslanik iz Severne Irske, protestantski sveštenik Jan Pejzli, počeo da uzvikuje "antihrist" razvivši transparent na kojem je pisalo "Jovan Pavle II antihrist".

1990 - Na stadionu "1. maj" u severnokorejskom glavnom gradu Pjongjang oko 150.000 gledalaca oduševljeno je pozdravilo pobedu fudbalske reprezentacije Severne Koreje nad Južnom Korejom rezultatom 2:1 u istorijskom prijateljskom meču, prvom sportskom nadmetanju ne domaćem tlu ekipa podeljene zemlje.

1993 - Na norveškog izdavača Vilijama Nigarda, koji je štampao "Satanske stihove" britanskog pisca indijskog porekla Salmana Ruždija, u Oslu je pucao i teško ga ranio jedan islamski terorista.

1999 - U centru Prištine, ispred hotela "Grand", ubijen je pripadnik UNMIK-a, Amerikanac bugarskog porekla Valentin Krumov. Pretpostavlja se da su ubice bile u zabludi da je Krumov Srbin.

2002 - U eksploziji bombe koju je u tržni centar kod Helsinkija podmetnuo 19-godišnji student hemije koji je tada takođe poginuo a uputstva za pravljenje bombe "skinuo" je sa Interneta, poginulo je sedam osoba a 85 je povređeno.

2004 - Evropska unija ukinula je Libiji embargo na oružje, nakon odluke Tripolija da odustane od oružja za masovno uništenje.

2005 - U Liberiji, najstarijoj nezavisnoj državi Afrike, izuzev Etiopije, održani su predsednički i parlamentarni izbori, prvi posle 14 godina građanskog rata.

2005 - U eksploziji automobila bombe na jednoj pijaci u Tal Afaru, mestu na severozapadu Iraka, poginulo je 30 a ranjeno 35 osoba.

2006 - Umro je Milenko Šišić, fizički hemičar, član SANU. Radio je u Institutu "Boris Kidrič" u Vinči, doktorirao kod Pavla Savića, pionira nuklearnih nauka u Srbiji, i bio je najmlađi doktor nauka u Institutu gde se opredelio za hemiju visoko radioaktivnih materijala, odnosno ozračeno nuklearno gorivo i fisione produkte. Usavršavao se u SAD a 1956. je izabran za docenta za predmet elektrohemije na Katedri za fizičku hemiju. Za Redovnog člana SANU je izabran 1985. Objavio je 190 radova, odnosno publikacija. Bio je član više međunarodnih naučnih društava.

2018 - Carigradska patrijaršija saopštila je da započinje proces davanja autokefalnosti crkvi u Ukrajini. Odnosno, Sinod je ukinuo odluku iz 1686. godine, prema kojoj je Kijevska mitropolija priključena Moskovskoj patrijaršiji.

2019 - Preminuo je Aleksej Leonov, ruski, odnosno sovjetski kosmonaut, prvi čovek koji je šetao svemirom. Leonov je dva puta leteo u svemir, ukupno sedam dana. Tokom prvog leta, 1965. godine, ušao je u istoriju kao prvi čovek koji je šetao svemirom, gde je proveo 12 minuta. Tokom drugog leta 1975. bio je zapovednik posade u sastavu međunarodne misije koja je pristala na sovjetsku svemirsku letelicu Sojuz-19 i američki Apolo-18. Imao je čin generala vazduhoplovstva.

2021 - U Beogradu je započeo dvodnevni Samit kojim je obeleženo šest decenija od osnivanja Pokreta nesvrstanih zemalja, 1961. godine. Prisustvovalo je više od 550 učesnika, predstavnici preko stotinu zemalja.

2022 - Svemirska letelica misije DART (Double Asteroid Redirection Test) koju je Americka agencija za istraživanje svemira (NASA) namerno srušila na asteroid dve sedmice ranije, uspela je da izbaci asteroid iz njegove prirodne orbite, objavio je čelnik Agencije Bil Nelson. NASA je izvela misiju u okviru testiranja skretanja asteroida.

2025 - Umrla je Dajana Kiton, američka glumica, koja je slavu stekla sedamdesetih, ulogom u filmovima "Kum" i saradnjom sa rediteljem Vudijem Alenom. Oskara za najbolju glumicu dobila za film "Eni Hol" iz 1977. Rođena u Los Anđelesu 1946. nastupala je u brodvejskoj predstavi "Kosa" krajem šezdesetih a na filmu je debitovala sedamdesetih ulogom u "Ljubavnici i drugi stranci" da bi se proslavila pošto se pojavio "Kum" 1972. godine.