Dogodilo se na današnji dan - 12. oktobar

BEOGRAD - Danas je ponedeljak, 12. oktobar, 285. dan 2026. Do kraja godine ima 80 dana.

322 p.n.e. - Demosten, najveći govornik antike izvršio je samoubistvo ispivši otrov. Kao vođa antimakedonske grupe u Atini proslavio se govorima protiv Filipa II Makedonskog poznatim kao Filipike. Njegovi govori, od kojih je sačuvano oko 40, smatraju se obrascem govorničke veštine.

1492 - Španski moreplovac Kristifor Kolumbo je otkrio Ameriku, iskrcavši se na ostrvce Gvanahani, on mu je dao ime San Salvador, u sastavu Bahamskog arhipelaga, nakon 33 dana plovidbe Atlantskim okeanom od Kanarskih ostrva.

1518 - Nemački verski reformator Martin Luter, optužen za jeres, sazvao je skupštinu grada Augzburga i u teološkoj raspravi s kardinalom Tomazom de Viom, poznatim kao Kajetan, odbio je nastojanje vrhova rimske crkve da odustane od svog učenja.

1865 - Rođen je srpski geograf Jovan Cvijić, osnivač antropogeografije i geomorfologije u Srbiji i Srpskog geografskog društva, profesor i rektor Univerziteta u Beogradu, predsednik Srpske kraljevske akademije, počasni doktor pariske Sorbone i Karlovog univerziteta u Pragu. Veoma su značajni njegovi radovi o migracijama, o morfologiji i hidrografiji Dinarskog krša i drugih kraških predela, tektonici i glacijaciji planina Balkanskog poluostrva, studije o Jadranskom primorju, balkanskim kotlinama i poljima, Šumadiji i Panonskom basenu. Odigrao je važnu ulogu kao savetnik srpskih državnika na mirovnim pregovorima u Parizu (Versaju) posle Prvog svetskog rata. Dela: "Osnove za geografiju i geologiju Makedonije i Stare Srbije", "Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva", "Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje", "Geomorfologija","Etnogeografske karte jugoslovenskih zemalja", "Geografska karta Jugoslavije".

1870 - Umro je američki general Robert Edvard Li, komandant armije Virdžinije i vojske Konfederacije (Jug) u građanskom ratu u SAD od 1861. do 1865. najsposobniji vojskovođa tog rata. Predvodeći južnjačke trupe, pobedio je vojsku Severa u bitkama kod Ričmonda i Frederiksburga 1862. i kod Čanselorsvila 1863. ali je suočen s neuporedivo nadmoćijom armijom Severa morao da kapitulira 9. aprila 1865.

1897 - U Beograd su iz Beča preneti posmrtni ostaci srpskog jezičkog reformatora Vuka Stefanovića Karadzića i sahranjeni u porti Saborne crkve.

1918 - "Marš na Drinu" srpskog kompozitora Stanislava Biničkog je prvi put ođeknuo ulicama Niša, tek oslobođenog u Prvom svetskom ratu. Uz zvuke marša pobedonosno je koračala Drinska divizija srpske vojske.

1924 - Umro je francuski pisac Anatol Frans, član Francuske akademije, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1921. Valjan stilista, rasvetljavao je društvo vremena Treće republike i istupao protiv militarizma i šovinizma, osuđujući koruptivnost ne samo administracije nego i medija. Dela: zbirka "Zlatne pesme", romani "Zločin Silvestra Bonara", "Savremena istorija", "Crveni krin", "Bogovi su žedni", "Pobuna anđela", "Taida", "Epikurov vrt", "Mišljenja opata Žeroma Koanjara", "Ostrvo pingvina", "Pečenjarnica kraljice Pedok", "Život u cveću".

1934 - Maloletni Petar II Karađorđević je proglašen kraljem Jugoslavije, tri dana pošto je u Marselju ubijen njegov otac Aleksandar I u atentatu koji su izveli hrvatski teroristi ustaše.

1935 - Rođen je Lučano Pavaroti, italijanski operski pevač. Jedan je od najznačajnijih tenora 20. veka. Rođen u porodici muzičara, bavio se pedagogijom i izvesno vreme radio je kao učitelj. Uzimao je časove pevanja od 1956. kod Ariga Pole i Etora Kampoljanija. Karijeru svetske operske zvezde je započeo 1961. ulogom Roberta u operi "Boemi" Đakoma Pučinija. Prvi javni nastup van Italije imao je u Beogradu. Bio je poznat i po humanitarnom radu, dobitnik je posebnog priznanja Visokog komesarijata UN za izbeglice.

1944 - Britanske i grčke snage oslobodile su Atinu od Nemaca u Drugom svetskom ratu.

1960 - Tokom debate o kolonijalizmu u Generalnoj skupštini UN, Nikita Hruščov sovjetski lider, je u ljutnji, skinuvši prethodno cipelu, lupio njome po stolu više puta.

1964 - U orbitu oko Zemlje je lansiran sovjetski vasionski brod "Vashod 1" prva svemirska letelica s višečlanom posadom.

1968 - Afrička država Ekvatorijalna Gvineja, do tada Španska Gvineja, stekla je nezavisnost.

1968 - Predvođena pukovnikom Omarom Torihosom Ererom, Nacionalna garda Paname je oborila predsednika Arnulfa Arijasa Madrida.

1969 - Lansiran je sovjetski vasionski brod "Sojuz 7" s tročlanom posadom, koji se potom spojio sa "Sojuzom 6" u kojem su se nalazila dva člana posade.

1976 - Premijer Kine Hua Guofeng je postao šef vladajuće Komunističke partije.

1978 - U Vašingtonu su počeli mirovni pregovori Izraela i Egipta uz učesće predsednika SAD Džimija Kartera.

1983 - Bivši japanski predsednik vlade Kakuei Tanaka je osuđen na četiri godine zatvora zbog umešanosti u aferu podmićivanja "Lokid".

1984 - U eksploziji bombe koju su podmetnuli teroristi Irske republikanske armije u "Grand hotel" u engleskom gradu Brajton, gde je održavana godišnja konferencija britanskih konzervativaca, poginulo je pet osoba.

1990 - Islamski teroristi na motociklima u Kairu su iz zasede ubili predsednika egipatske skupštine Rifata Mahdžuba i trojicu njegovih telohranitelja.

1992 - U Kairu je poginulo više od 550 osoba u zemljotresu čiji je epicentar bio nedaleko od velikih piramida u Gizi.

1996 - Umro je francuski teniser Rene Lakost, osnivač kompanije za proizvodnju sportske opreme s prepoznatljivim "krokodilčićem" kao zaštitnim znakom, poslednji od francuska "četiri musketara" koji su dominirali svetskim tenisom dvadesetih godina 20. veka.

1999 - General Pervez Mušaraf je vojnim udarom oborio vladu pakistanskog predsednika vlade Navaza Šarifa, raspustio skupštinu Pakistana i zaveo vanredno stanje.

2000 - Islamski teroristi su u jemenskoj luci Aden udarili brodićem napunjenim eksplozivom američki razarač "Kol" usmrtivši 17 i ranivši više desetina američkih mornara.

2002 - U eksploziji dve podmetnute bombe u letovalištu "Kuta bič" na indonežanskom ostvu Bali poginule su 202 osobe a povređeno je više od 300. Većina žrtava bili su turisti, uglavnom iz Australije, Velike Britanije, SAD, Francuske, Nemačke i Švedske.

2003 - Filipinske bezbednosne snage ubile su Fatura Rahmana el Gozija, kako je navedeno "ključnu figuru" islamističke teroristicke organizacije "Džema islamija".

2006 - Turski pisac Orhan Pamuk dobio je Nobelovu nagradu za književnost.

2011 - Evropski komesar za proširenje Štefan File preporučio je da se Srbiji dodeli status kandidata za članstvo u EU.

2013 - Preminuo je Jovan Ristić, tv reditelj, autor brojnih emisija, filmova, TV serija i pozorišnih predstava. Rođen je 1939. u Beogradu, gde je završio gimanziju a potom i Fakultet dramskih umetnosti. Režirao je oko 2.500 TV emisija, dva filma, pedesetak pozorišnih predstava, spotove i brojne manifestacije. Režirao je: "Sedmoricu mladih", TV serije "Koncert za ludi mladi svet", "Divlje godine", emisije "Povratak džezu", kviz "Malo ja, malo ti", bio je autor "Nedeljnog popodneva".

2019 - Eliud Kipčoge, olimpijski šampion i svetski rekorder iz Kenije, postao je prvi atletičar koji je istrčao maraton za manje od dva sata. Kipčoge je pretrčao stazu oko bečkog parka Prater za jedan sat 59 minuta i 40 sekundi. Atletska federacija je međutim objavila da neće priznati rekord, pošto se nije dogodio u otvorenoj konkurenciji.

2021 - Preminuo je Boško Milin, dramaturg, univerzitetski profesor, pozorišni kritičar, prevodilac. Na Fakultetu dramskih umetnosti predavao je Pozorišnu i radio dramaturgiju, Uporednu analizu dramaturgije medija i Metode naučnog proučavanja. Dobitnik je dve Sterijine nagrade za kritiku. Plodan autor, saradnik više domaćih i stranih časopisa. Prevodio je sa nemačkog i engleskog. Dela: "Lavirinti ekspresionizma", dramski tekstovi "Leteći Holanđanin", "Sinatrina doktrina", "Dr Svetislav Stefanović", "Velimir Živojinović Masuka", "Robert Benton: konvencija kao nadahnuće", "Kraljica Margo", prevodi "Kazimir i Karolina", "Italijanska noć", "Iz junačkog života građanstva", "Priče iz bečke šume".

2025 - Srpska lista na KIM je na lokalnim izborima odnela ubedljivu pobedu u 9 od 10 opština sa srpskom većinom.