Ministarstvo: O uklanjanju sporne spomen ploče u Morinju trebalo bi da odluči Spajić

PODGORICA - Sporna spomen ploča sa još spornijim sadržajem postavljena u Morinju odoleva uklanjanju, iako je tu postavljena mimo svih zakonskih propisa još 2022. godine, a iz Ministarstva kulte i medija Crne Gore kažu da bi o nekadašnjem "logoru" trebalo da odluči premijer Milojko Spajić.

Da odluku o toj spomen ploči treba doneti na najvišem nivou rečeno je Vijestima iz resora kulture i medija na čijem je čelu Tamara Vujović (Demokrate), da bi se, kako su naveli, "obezbedilo da postupanje u tom slučaju bude "i zakonito i politički odgovorno".

Stoga je, kažu, njihov predlog da se, “imajući u vidu kompleksnost slučaja i njegov međunarodni aspekt”, postupi prema instrukcijama predsednika Vlade.

“To znači da će se u ovom slučaju odluka donositi na najvišem nivou izvršne vlasti, kako bi se obezbjedilo da postupanje bude i zakonito i politički odgovorno, s punim uvažavanjem međunarodnih okolnosti, regionalne saradnje i dobrosusedskih odnosa”, naveli su iz Ministarstva u odgovoru na pitanje Vijesti da li su uvažili molbu kotorskog Sekretarijata za kulturu, sport i društvene delatnosti - da se obustave dalja postupanja prema primorskoj opštini po pitanju uklanjanja table, te ako jesu - ko je sad nadležan da je ukloni i kad će to biti urađeno.

Prema nezvaničnim saznanjima Vijesti ministarka Vujović bi uskoro trebalo da dostavi Vladi informaciju o svim eventualno nezakonito postavljenim spomen-obeležjima širom Crne Gore, i potom zatraži od izvršne vlasti instrukcije za dalje postupanje u tim slučajevima.

Spisak bi, navodi se, mogao da bude predat Vladi u narednih nekoliko dana. a sumnja se da širom države postoji nekoliko desetina nezakonito postavljenih spomenika.

Iz Ministarstva su juče saopštili da je spomen ploča u Morinju postavljena 2022. godine uz podršku tadašnje vlasti, mimo zakonskih procedura, čime je, tvrde, država dovedena u nepovoljan položaj u pogledu međunarodnih i dobrosusedskih odnosa.

Tablu u Morinju otkrili su početkom oktobra 2022. tadašnji ministri spoljnih poslova i odbrane Ranko Krivokapić i Raško Konjević (obojica iz Socijaldemokratske partije) sa svojim hrvatskim kolegama Gordanom Grlić Radmanom (šef hrvatske diplomatije) i Tomom Medvedom (ministar hrvatskih branitelja), kako je tada navedeno, u znak sećanja na to što je u Morinju početkom devedesetih nekoliko meseci funkcionisao tzv. Sabirni centar za ratne zarobljenike s dubrovačkog ratišta.

Ploča je postavljena mimo procedure predviđene Zakonom o spomen-obeležjima, odnosno bez odluke Vlade i saglasnosti Opštine Kotor. Zbog toga je nekadašnja Uprava za inspekcijske poslove sredinom oktobra 2022. donela rješenje o uklanjanju table i obavezala Opštinu Kotor da ga sprovede. Međutim, uklanjanje su više puta sprečili pripadnici Vojske Crne Gore (VCG), po naređenju nekadašnjeg načelnika Generalštaba VCG Zorana Lazarevića.

U mestu Morinj, u Kotoru, od 3. oktobra 1991. do 18. avgusta 1992. Jugoslovenska narodna armija (JNA) organizovala je tzv. Centar za prihvat zarobljenika iz Hrvatske, poznat kao “logor Morinj”, u kom su u nečovečnim uslovima bile zatvorene 292 osobe iz dubrovačke regije (ministarstva spoljnih poslova Crne Gore i Hrvatske usaglašavala su spiskove zatočenika jer im se dokumentacija o tome ne podudara). O nečovečnom postupanju prema njima, svedočilo je 169 zatvorenika.

Za taj ratni zločin u sudskom procesu osuđene su četiri osobe na 12 godina zatvora. Specijalno tužilaštvo saopštilo je početkom februara da su po nalogu glavnog specijalnog tužioca Vladimira Novovića ponovo formirani krivični predmeti povodom, između ostalog, ratnih zločina u Morinju.

Ploča, prema oceni dela crnogorske javnosti, ne tretira na ispravan način istorijske okolnosti kad je Crna Gora bila učesnik agresije na Hrvatsku na području Konavala i Dubrovnika. Ministar Krapović je u januaru prošle godine rekao da ploča treba da bude zamenjena drugom, “s adekvatnim tekstom”. Na njoj se pominje “velikosrpska agresija na Hrvatsku”, i piše:

“Sjećamo se zločina počinjenih da bi se osramotili ime i duh Crne Gore. Izražavamo žaljenje za sve patnje koje su preživeli zatočenici. Da se nikada ne ponovi.”

Šef hrvatske diplomatije rekao je u martu Vijestima da je za Zagreb ploča u Morinju “iskaz svesti naroda Crne Gore” i tačka početka novih odnosa nakon promene vlasti 2020. u Crnoj Gori.

"... I ona upravo takva kakva jeste za nas predstavlja mesto pijeteta i sećanja. Bilo kakvo diranje u nju, bilo bi rušenje izgrađenih odnosa između naših zemalja”, poručio je tada Grlić Radman.